Które kraje Europy są najbardziej zagrożone?

Według badania Climate Analytics najbardziej dotknięte będą Grecja, Hiszpania, Rumunia, Bułgaria i Cypr. W Madrycie spadek dochodów wyniósł prawie 10%, na Węgrzech 9,4%, a w Hiszpanii 8,8% w latach 2004-2022.

Ile osób w Europie może znaleźć się poniżej granicy ubóstwa?

Przy ograniczeniu ocieplenia do 1,5°C zagrożonych ubóstwem może być około 60 mln mieszkańców Europy. W scenariuszu wzrostu temperatury o 2,7°C liczba ta może wzrosnąć do 127 mln osób.

Jakie są różnice między upałami a suszą w wpływie na dochody?

Średnio fale upałów w Europie obniżają dochody gospodarstw domowych o 0,7%, a susze o 1,8%. Jednak gdy oba zjawiska występują jednocześnie, straty są znacznie większe — średnio 3% spadku dochodów.

Czy ograniczenie emisji gazów cieplarnianych zmniejszy straty ekonomiczne?

Tak. Ograniczenie globalnego ocieplenia do 1,5°C zgodnie z Porozumieniem Paryskim zmniejszyłoby spadek dochodów europejskich gospodarstw domowych do 7%, podczas gdy przy obecnej polityce straty mogą sięgnąć 27%.

Upały i susza niszczą budżety Europejczyków. Spadek dochodów o 27%

Q: Jak upały wpływają na budżet domowy?

Ekstremalne upały zmniejszają dochody gospodarstw domowych poprzez pogorszenie zdrowia pracowników, spadek wydajności pracy, zmniejszenie produkcji żywności oraz zakłócenia w transporcie i wytwarzaniu energii. W Europie średnio fale upałów obniżają dochody o 0,7%, a susze o 1,8%.

Ekstremalne upały i susze zmniejszają dochody gospodarstw domowych w Europie o średnio 3%.

Ekstremalne upały i susze zmniejszają dochody europejskich gospodarstw domowych średnio o 3%, przy czym w regionach najbardziej narażonych na ekstremalne zjawiska pogodowe straty są znacznie większe. To wynika z nowego badania Climate Analytics, które analizuje ekonomiczne koszty zmian klimatu dla budżetów milionów Europejczyków.

Lato 2023 roku przyniosło rekordowe temperatury na całym kontynencie. We Francji wtorek okazał się najgorętszym dniem od rozpoczęcia pomiarów w 1947 roku, z temperaturami przekraczającymi 40 stopni Celsjusza w wielu miejscach. Paryż zamknął dla zwiedzających wieżę Eiffla z powodu skwaru, a w Wielkiej Brytanii ekstremalne upały zakłóciły funkcjonowanie kolei. Słowacja zmniejszyła prędkość pociągów, a prognozy wskazywały na jeszcze wyższe temperatury w najbliższych dniach.

Jak zmiana klimatu wpływa na finanse gospodarstw domowych?

Badanie Climate Analytics pokazuje konkretne mechanizmy, przez które ekstremalne warunki pogodowe zmniejszają dochody rodzin. Główne czynniki to pogorszenie stanu zdrowia i spadek wydajności pracy, zmniejszenie produkcji żywności oraz zakłócenia w kluczowych usługach związanych z wodą, transporcie i wytwarzaniu energii.

Jessie Schleypen, starsza ekonomistka ds. zmian klimatu i rozwoju w Climate Analytics oraz główna autorka badania, stwierdziła: “Ogromna fala upałów, która obecnie przetacza się przez Europę, już teraz zagraża zdrowiu, źródłom utrzymania i zdolności do pracy ludzi”. To nie jest abstrakcyjne zagrożenie — skutki są już widoczne w rzeczywistych dochodach gospodarstw domowych.

Różnice między upałami a suszą

Zjawisko	Średni spadek dochodów
Fale upałów	0,7%
Susze	1,8%
Upały + susze razem	~3%

Dane pochodzą z badania Climate Analytics na podstawie analizy lat 2004-2022.

Gdy oba zjawiska występują jednocześnie, skutki są synergiczne — straty są znacznie większe niż suma poszczególnych wpływów. To oznacza, że regiony, które doświadczają zarówno ekstremalnych temperatur, jak i niedoboru wody, ponoszą nieproporcjonalnie duże koszty ekonomiczne.

Scenariusze na przyszłość: jak poważne mogą być straty?

Raport Climate Analytics przedstawia dwa scenariusze dotyczące wzrostu globalnej temperatury do 2100 roku:

Scenariusz 1: Ograniczenie do 1,5°C (zgodnie z Porozumieniem Paryskim)

Spadek dochodów europejskich gospodarstw domowych: 7%
Liczba osób zagrożonych ubóstwem: około 60 mln

Scenariusz 2: Wzrost o 2,7°C (przy obecnej polityce klimatycznej)

Spadek dochodów europejskich gospodarstw domowych: 27%
Liczba osób zagrożonych ubóstwem: 127 mln

Różnica między tymi scenariuszami wynosi 20 punktów procentowych spadku dochodów — to oznacza, że decyzje podejmowane dzisiaj w sprawie polityki klimatycznej będą miały ogromny wpływ na finanse miliardów ludzi.

Które regiony Europy są najbardziej zagrożone?

Straty nie będą rozłożone równomiernie. Badanie wskazuje, że najbardziej dotknięte będą: Grecja, Hiszpania, Rumunia, Bułgaria oraz Cypr.

Dane z lat 2004-2022 pokazują już dramatyczne różnice:

Region	Spadek dochodów (2004-2022)
Madryt	prawie 10%
Węgry	9,4%
Hiszpania	8,8%

W scenariuszu wzrostu temperatury o 2,7°C do 2100 roku sytuacja będzie jeszcze gorsza. Dochody gospodarstw domowych w Hiszpanii mogą spaść o ponad jedną trzecią, a w Grecji o ponad połowę. To oznacza, że średnia europejska spadku dochodów o 27% ukrywa znacznie większe straty w południowych regionach kontynentu.

Co to oznacza dla budżetu domowego?

Dla przeciętnego europejskiego gospodarstwa domowego te liczby mają bardzo praktyczne znaczenie. Spadek dochodów o 3% to dziś już zauważalna strata — przy średnich wydatkach rodziny czteroosobowej może to oznaczać kilkaset euro mniej rocznie. W scenariuszu 2,7°C wzrostu temperatury spadek o 27% byłby katastrofalny dla zdolności do spłacania kredytów, oszczędzania czy inwestowania w edukację dzieci.

Najbardziej zagrożone są gospodarstwa domowe o niskich dochodach, które już teraz wydają znaczny procent budżetu na żywność i energię — dwa sektory szczególnie wrażliwe na ekstremalne warunki pogodowe. Zmiana klimatu pogłębi nierówności dochodowe, zamieniając obecne różnice w przepaść ekonomiczną.

Znaczenie działań klimatycznych dla finansów osobistych

Badanie Climate Analytics pokazuje, że działania na rzecz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych nie są tylko kwestią ochrony środowiska — to również inwestycja w stabilność finansową miliardów ludzi. Różnica między scenariuszem 1,5°C a 2,7°C to potencjalnie 20 punktów procentowych dochodów dla każdego europejskiego gospodarstwa domowego.

To oznacza, że decyzje podejmowane dzisiaj przez polityków, przedsiębiorstwa i obywateli będą miały bezpośredni wpływ na to, czy przyszłe pokolenia będą mogły utrzymać obecny standard życia, czy też będą zmagać się z ubóstwem spowodowanym zmianą klimatu. Dla osób planujących budżet domowy, oszczędzających na emeryturę lub inwestujących w nieruchomości, te prognozy powinny być powodem do refleksji nad długoterminowymi ryzykami finansowymi związanymi ze zmianą klimatu.