Cash boarding w Polsce: 28% Polaków trzyma oszczędności w domu

Cash boarding, czyli przechowywanie oszczędności w formie gotówki w domu zamiast na rachunkach bankowych, staje się w Polsce coraz bardziej powszechnym zjawiskiem, a jego skala jest znacznie większa niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.

Według sondażu pracowni SW Research, aż 28% Polaków przyznaje się do przechowywania oszczędności w domu. Jednak dane Forex Club sugerują, że zjawisko może być jeszcze bardziej rozpowszechnione – według tego źródła nawet dwie trzecie Polaków trzyma gotówkę jako zabezpieczenie w domu. Ta rozbieżność może wynikać z różnych metodologii badań i szczerości respondentów przy ujawnianiu swoich praktyk finansowych.

Kto najczęściej praktykuje cash boarding?

Analiza danych sondażu SW Research ujawnia wyraźne wzorce demograficzne w podejściu Polaków do przechowywania gotówki. Mężczyźni są znacznie bardziej skłonni do trzymania pieniędzy w domu – 32,5% mężczyzn przyznaje się do tej praktyki, podczas gdy wśród kobiet odsetek wynosi zaledwie 23,6%. Różnica prawie 9 punktów procentowych wskazuje na wyraźnie różne podejście do bezpieczeństwa finansowego między płciami.

Wiek również odgrywa istotną rolę. Osoby w wieku 25-34 lat najczęściej przechowują pieniądze w domu, co może być związane z ich doświadczeniami z kryzysami finansowymi lub brakiem pełnego zaufania do systemu bankowego. Podobnie osoby z wykształceniem podstawowym lub gimnazjalnym (po 41,5% w każdej grupie) są znacznie bardziej skłonne do cash boardingu niż osoby z wyższym wykształceniem.

Zaskakujące jest jednak, że trend ten nie dotyczy przede wszystkim osób o najniższych dochodach. Wręcz przeciwnie – respondenci z największych miast (200-500 tys. mieszkańców) oraz osoby zarabiające powyżej 7000 złotych netto miesięcznie również praktykują cash boarding. Z drugiej strony, osoby zarabiające do 3000 złotych “na rękę” twierdzą, że w ogóle nie posiadają żadnych oszczędności, co wskazuje na zupełnie inny problem – brak możliwości oszczędzania.

Jak dużą skalę ma zjawisko cash boardingu?

Wskaźnik	Wartość	Uwagi
Procent Polaków trzymających gotówkę w domu	28%	Dane SW Research
Średnia kwota przechowywana w domu	Do 5000 zł	Dane NBP
Wartość gotówki w obiegu (połowa 2024)	443 mld zł	Rekordowa suma
Wzrost gotówki rok do roku	7,4%	Porównanie z połową 2023
Mężczyźni trzymający gotówkę w domu	32,5%	Wyżej niż średnia
Kobiety trzymające gotówkę w domu	23,6%	Poniżej średniej

Dane Narodowego Banku Polskiego pokazują, że wśród osób praktykujących cash boarding rezerwy na ogół nie przekraczają 5000 złotych. To sugeruje, że pieniądze przechowywane w domu traktowane są raczej jako poduszka bezpieczeństwa na wypadek awarii systemu bankowego, a nie jako główne miejsce przechowywania oszczędności.

Jednak skala zjawiska na poziomie całej gospodarki jest imponująca. W połowie 2024 roku wartość gotówki w obiegu osiągnęła rekordową sumę 443 miliardów złotych, co stanowi wzrost o 7,4 procent w porównaniu z analogicznym okresem roku 2023. To pokazuje, że Polacy systematycznie wycofują pieniądze z systemu bankowego.

Dlaczego Polacy wyciągają pieniądze z banków?

Powody stojące za cash boardingiem są głębokie i wieloaspektowe. Osoby decydujące się na przechowywanie gotówki w domu najczęściej motywują swoją decyzję niepewnością związaną z sytuacją geopolityczną. W kontekście konfliktów na świecie i napięć międzynarodowych, wielu Polaków obawia się, że systemy bankowe mogą zostać sparaliżowane lub że dostęp do pieniędzy może być ograniczony.

Drugą istotną obawą są problemy z bezpieczeństwem systemów płatniczych. Rosnąca liczba cyberataków na instytucje finansowe, a także coraz częstsze awarie bankowości elektronicznej, sprawiają, że Polacy tracą zaufanie do cyfrowych rozwiązań. Każda awaria serwisów bankowych, każdy artykuł o hakowaniu, wzmacnia przekonanie, że fizyczna gotówka w domu jest bezpieczniejsza.

Co to oznacza dla finansów osobistych Polaków?

Trend cash boardingu ma poważne konsekwencje dla finansów osobistych i gospodarki. Po pierwsze, pieniądze przechowywane w domu nie generują żadnych odsetek ani zwrotów z inwestycji. Osoba trzymająca 5000 złotych w domu przez rok traci wartość nabywczą pieniądza z powodu inflacji – nawet jeśli inflacja wynosi 2-3 procent rocznie, to oznacza realną stratę.

Po drugie, pieniądze wycofane z systemu bankowego nie wspierają udzielania kredytów i inwestycji gospodarczych. To może mieć negatywny wpływ na dostępność kredytów dla przedsiębiorstw i konsumentów.

Po trzecie, eksperci nie mają wątpliwości, że trend cash boardingu będzie się nasilać. Coraz częstsze awarie bankowości elektronicznej, cyberataki i niepewna sytuacja geopolityczna sprawiają, że Polacy będą szukać alternatywnych sposobów zabezpieczenia swoich oszczędności. W krótkim terminie może to oznaczać dalszy wzrost gotówki w obiegu, ale długoterminowo może to wskazywać na głębokie problemy z zaufaniem do instytucji finansowych.

Dla osób planujących swoje finanse warto pamiętać, że choć gotówka w domu daje poczucie bezpieczeństwa, to nie jest optymalnym sposobem przechowywania oszczędności. Lepszym rozwiązaniem może być dywersyfikacja – część oszczędności w domu (na wypadek awarii), część na koncie oszczędnościowym z oprocentowaniem, a część w bezpiecznych inwestycjach. Tak można łączyć bezpieczeństwo z możliwością wzrostu wartości oszczędności.