Warzywa i owoce podrożeją. Zbiory upadają, inflacja czeka

Warzywa i owoce będą droższe — to realne zagrożenie dla domowych budżetów w kolejnych miesiącach, wynika z analizy ekonomistów banku Citi Handlowy.

Dlaczego zbiory upadają w całej Europie

Polska nie jest jedynym krajem zmagającym się z problemami na polach. Głównym winowajcą są wysokie temperatury, które niszczą uprawy już od lata. Według szacunków Głównego Urzędu Statystycznego:

Typ uprawy	Spadek zbiorów w Polsce
Owoce z drzew	ok. 19 proc. poniżej poziomu z roku poprzedniego
Warzywa	ponad 4,5 proc. poniżej poziomu z roku poprzedniego
Zboża	ponad 4,5 proc. poniżej poziomu z roku poprzedniego

Podobne trudności dotykają niemieckie, austriackie, francuskie i węgierskie gospodarstwa rolne. To oznacza, że Polska nie będzie mogła liczyć na wsparcie z taniej europejskiej konkurencji — wszyscy producenci borykają się z tymi samymi warunkami pogodowymi.

Jak słaba podaż przekłada się na ceny w sklepach

Historia pokazuje, że spadek zbiorów nie wpływa natychmiast na półki sklepowe. Zwykle mija kilka miesięcy, zanim producenci i dystrybutorzy przełożą zmniejszoną dostępność surowca na wyższe ceny detaliczne. Ekonomiści Citi Handlowy wskazują, że jeśli ten historyczny wzorzec się powtórzy, warzywa i owoce mogą podrożeć o około 10 proc. w ciągu nadchodzących dwunastu miesięcy.

To nie jest prognoza optymistyczna, ale opiera się na rzeczywistych danych o zbiorach i empirycznych obserwacjach z przeszłości. Wzrost o 10 proc. to znacząca zmiana dla rodzin, które warzywa i owoce kupują regularnie — szczególnie dla tych, które już teraz czują ucisk rosnących cen żywności.

Efekt El Niño i drożejące paliwa komplikują sytuację

Oprócz lokalnych problemów z uprawami pojawia się jeszcze jeden czynnik: wyjątkowo intensywny efekt El Niño. Choć zjawisko to nie wpływa bezpośrednio na polskie pola, może podnieść światowe ceny żywności. To z kolei odbije się na kosztach importu produktów spoza Europy.

Jednocześnie ceny paliw rosną z powodu napięć na Bliskim Wschodzie oraz podwyżki VAT na paliwa, którą wprowadził rząd. Te dodatkowe koszty transportu będą przełożone na ceny w sklepach.

Co to oznacza dla Twojego budżetu domowego

Jeśli planujesz budżet na kolejne miesiące, przygotuj się na wyższe wydatki na warzywa i owoce. Warto rozważyć:

• Zwiększenie rezerwy na artykuły spożywcze — dodaj około 10 proc. do dotychczasowych wydatków na te kategorie
• Sezonowe zakupy — kupuj warzywa i owoce, gdy są w sezonie i tańsze (jesień przyniesie zbiory, które mogą być jeszcze przystępne cenowo)
• Zamrażanie i przetwory — jeśli ceny będą jeszcze rozsądne, warto zainwestować w zamrażanie warzyw lub robienie przetworów na zimę
• Alternatywy — rozważ produkty mrożone lub konserwy, które mogą być tańsze niż świeże towary

Inflacja może zablokować obniżkę stóp procentowych

Dla szerszej ekonomii to oznacza potencjalny problem. Rada Polityki Pieniężnej, która odpowiada za stopy procentowe w Polsce, będzie musiała wziąć pod uwagę rosnące ceny żywności jako składnik inflacji. Jeśli inflacja pozostanie podwyższona, bank centralny może nie zdecydować się na obniżkę stóp na najbliższych posiedzeniach.

To ma bezpośredni wpływ na kredyty hipoteczne, kredyty konsumpcyjne i pożyczki — wyższe stopy procentowe oznaczają droższe finansowanie dla gospodarstw domowych i biznesu.

Rząd rozważa czasowe obniżki VAT na paliwa, wzorem programu wdrożonego w marcu bieżącego roku. Jeśli takie działania będą zrealizowane w podobnym zakresie, inflacja mogłaby pozostać na poziomie około 3 proc. Jednak bez takich interwencji wskaźnik CPI (Konsumencki Indeks Cen) mógłby wzrosnąć o dodatkowe 0,3 punktu procentowego, co dodatkowo utrudniłoby pracę Radzie Polityki Pieniężnej.

Kiedy ceny faktycznie wzrosną

Ważne jest zrozumienie, że wzrost cen nie nastąpi natychmiast. Analitycy wskazują na opóźnienie między spadkiem zbiorów a zmianami cen detalicznych. To oznacza, że przez kilka najbliższych tygodni ceny mogą pozostać na obecnym poziomie, ale od jesieni i zimy powinno być drożej.

To daje Ci ograniczone okno czasowe na przygotowanie się — jeśli chcesz zrobić zapasy taniej, warto to zrobić w ciągu najbliższych tygodni, zanim wzrost cen stanie się widoczny na paragonach.