Co to jest BNPL i jak działa?

BNPL (Buy Now, Pay Later) to system, który pozwala kupić towar i zapłacić za niego później, zwykle w kilku ratach bez odsetek przy terminowej spłacie. Operator finansuje zakup, a kupujący spłaca go w ustalonych termach.

Ile Polaków intensywnie korzysta z BNPL?

Według badania, 18% użytkowników to intensywni konsumenci BNPL, którzy dokonują co najmniej 3 zakupów u minimum 2 operatorów w ciągu pół roku.

Czy BNPL jest zawsze bezpłatny?

Nie zawsze. BNPL jest bezodsetkowy tylko przy terminowej spłacie rat. Jeśli opóźnisz płatność, mogą pojawić się dodatkowe opłaty i odsetki.

Jakie są konsekwencje intensywnego korzystania z BNPL?

Intensywni użytkownicy częściej żałują zakupów (68% vs 37%), mają problemy z jednoczesnym spłacaniem rat oraz częściej opóźniają inne zobowiązania finansowe.

Czy BNPL wpływa na zdolność kredytową?

Tak – 21% intensywnych użytkowników BNPL ma wpis w Biurze Informacji Kredytowej związany z tą formą finansowania, co może utrudnić uzyskanie tradycyjnego kredytu.

BNPL w Polsce: ile użytkowników ma problemy finansowe?

Badanie ujawnia, że niemal 1 na 5 Polaków intensywnie korzysta z BNPL, a połowa z nich żałuje zakupów. Sprawdź, jakie ryzyko niesie ta forma płatności.

Coraz więcej Polaków ma problemy finansowe z powodu intensywnego korzystania z usług BNPL (Buy Now, Pay Later), wynika z badania przytaczanego przez Parkiet. Zjawisko dotyczy szczególnie grupy użytkowników, którzy regularnie sięgają po tę formę finansowania, i wskazuje na rosnący problem zarządzania domowym budżetem.

Co się dzieje z portfelem Polaków korzystających z BNPL?

Badanie pokazuje, że 18% użytkowników usług BNPL w Polsce to osoby, które można określić mianem intensywnych konsumentów. Grupa ta dokonuje minimum 3 zakupów u co najmniej 2 operatorów BNPL w ciągu półrocza. To oznacza, że prawie co piąty użytkownik tego systemu płatności korzysta z niego regularnie i na dużą skalę.

Wśród tej grupy intensywnych użytkowników aż 68% przyznaje, że żałowało zakupu tuż po dokonaniu transakcji. Dla porównania, wśród pozostałych użytkowników BNPL odsetek takich osób wynosi 37,4%. Różnica ta jest znacząca i sugeruje, że intensywne korzystanie z BNPL idzie w parze z impulsywnym podejmowaniem decyzji zakupowych.

Problem pogłębia się, gdy spojrzy się na harmonogram spłat. Ponad połowa badanych (58,1%) doświadcza sytuacji, w której kilka rat BNPL przypada w tym samym tygodniu. Taki scenariusz może sprawić, że w krótkim okresie trzeba wyłożyć znaczną kwotę gotówki, co destabilizuje budżet domowy.

Jak BNPL wpływa na inne zobowiązania finansowe?

Szczególnie niepokojące są dane dotyczące wpływu BNPL na spłacanie innych rachunków. Prawie 40% intensywnych użytkowników BNPL (39,8%) przyznało, że opóźniło płatność innych zobowiązań finansowych – takich jak rachunki za prąd, gaz, internet czy kredyty – aby spłacić ratę z BNPL. Wśród pozostałych użytkowników ten odsetek wynosi 18,1%.

To zjawisko wskazuje na rzeczywisty konflikt w budżetach domowych: osoby korzystające intensywnie z BNPL stawiają spłatę rat z tego systemu wyżej niż inne zobowiązania. Może to wynikać z obawy przed konsekwencjami opóźnienia wobec operatora BNPL lub z braku świadomości o wadze pozostałych zobowiązań.

Jeszcze bardziej alarmujące są statystyki dotyczące wpisów w Biurze Informacji Kredytowej (BIK). Aż 21% intensywnych użytkowników BNPL ma wpis w BIK bezpośrednio związany z tą formą finansowania. Wśród pozostałych użytkowników odsetek ten wynosi zaledwie 7,1%. Wpis w BIK to sygnał, że dana osoba miała problemy ze spłatą zobowiązania, co znacznie utrudnia uzyskanie tradycyjnego kredytu bankowego i obniża zdolność kredytową.

Spirala długu: kiedy BNPL finansuje BNPL

Badanie ujawnia jeszcze jeden niepokojący trend: 32,2% wszystkich badanych sięgnęło po inne źródło finansowania – kolejny BNPL, kartę kredytową, debet na koncie, chwilówkę lub pożyczkę – aby spłacić ratę z poprzedniego BNPL. To oznacza, że dla znacznej części użytkowników BNPL stało się nie sposobem na wygodne rozłożenie kosztów, lecz elementem spirali długu.

Wskaźnik	Intensywni użytkownicy	Pozostali użytkownicy
Żal po zakupie	68%	37,4%
Opóźnienie innych rat	39,8%	18,1%
Wpis w BIK	21%	7,1%
Kilka rat w tym samym tygodniu	–	58,1% (wszyscy badani)

Czy Polacy rozumieją, jak działa BNPL?

Badanie pokazuje też, że wiedza Polaków na temat BNPL jest niepełna. Zaledwie 43,2% badanych poprawnie rozumie pojęcie „bezodsetkowości” w kontekście BNPL – czyli że oznacza ona brak opłat przy terminowej spłacie, ale mogą pojawić się dodatkowe koszty w przypadku opóźnień.

Jednocześnie 22,5% respondentów uważa BNPL za całkowicie bezpłatny, niezależnie od terminu spłaty. To błędne przekonanie może prowadzić do niedoceniania ryzyka związanego z opóźnieniami.

Ciekawe jest, że osoby, które przeczytały regulamin BNPL, wypadają lepiej w teście wiedzy: 42,9% czytających regulamin udzieliło poprawnej odpowiedzi, podczas gdy wśród tych, którzy zaakceptowali warunki bez czytania, prawidłową odpowiedź dało 39,5%. Różnica jest niewielka, ale wskazuje na znaczenie edukacji finansowej.

Co to oznacza dla Ciebie?

Badanie nie wykazuje, aby intensywni użytkownicy BNPL różnili się od pozostałych pod względem wieku, płci czy dochodu. To oznacza, że problemy finansowe związane z BNPL mogą dotknąć każdego – niezależnie od profilu demograficznego.

Jeśli regularnie korzystasz z BNPL, warto zadać sobie kilka pytań: Czy kupuję rzeczy, które naprawdę potrzebuję, czy ulegam impulsów? Czy stać mnie na spłatę wszystkich rat w terminie? Czy BNPL wpływa na moje inne zobowiązania finansowe?

Kluczowe jest także uświadomienie sobie, że BNPL to forma kredytu. Choć bez odsetek, wiąże się z ryzykiem wpisów w BIK, opóźnień i dodatkowych opłat. Przed każdym zakupem na BNPL warto sprawdzić swoje możliwości finansowe na następne miesiące i upewnić się, że będziesz w stanie spłacić ratę w terminie.

Warto też przeczytać regulamin – nawet jeśli wydaje się nudny, zawiera informacje o warunkach spłaty, opłatach za opóźnienia i konsekwencjach braku zapłaty. Świadoma decyzja o korzystaniu z BNPL to pierwszy krok do uniknięcia pułapek finansowych, które czyhają na intensywnych użytkowników.