Polacy a sztuczna inteligencja w finansach: czy ufamy AI?

Polska społeczeństwo wykazuje znaczną rezerwę wobec automatyzacji decyzji finansowych za pomocą sztucznej inteligencji — wynika z badania przeprowadzonego przez Związek Przedsiębiorstw Finansowych i Instytut Rynku Gospodarczego SGH w trzecim kwartale 2026 roku wśród tysiąca respondentów.

Jak Polacy oceniają AI w finansach?

Obraz jest wyraźny: zaledwie nieco ponad jedna czwarta badanych (23,7%) deklaruje gotowość do korzystania z rekomendacji algorytmów w sprawach pieniędzy. Jednocześnie prawie połowa (45,4%) wyraźnie się temu sprzeciwia. Pozostała grupa — prawie 31% — pozostaje w stanie niepewności, co sugeruje, że temat AI w finansach jest dla wielu Polaków nowy i niewystarczająco wyjaśniony.

Ta rozkład nastrojów wskazuje na istotną lukę między potencjałem technologicznym a zaufaniem społecznym. Polska nie jest wyjątkiem — na całym świecie konsumenci wykazują podobne obawy wobec algorytmów podejmujących decyzje dotyczące ich pieniędzy.

W których decyzjach finansowych Polacy byliby skłonni stosować AI?

Gotowość do powierzenia AI konkretnych zadań finansowych różni się drastycznie w zależności od rodzaju decyzji. Badanie wykazało wyraźną hierarchię zaufania:

Rodzaj decyzji finansowej	Odsetek otwartych na AI
Planowanie budżetu domowego	44,7%
Wybór produktu oszczędnościowego	39,2%
Wybór konta osobistego	36,3%
Diagnozowanie zbędnych wydatków	35,9%
Wybór kredytu gotówkowego	17,7%
Wybór kredytu hipotecznego	9,3%
Planowanie spłaty zobowiązań	5,5%

Wzór jest czytelny: im bardziej rutynowa i mniej ryzykowna decyzja, tym większa akceptacja AI. Planowanie budżetu i analiza wydatków to obszary, gdzie technologia może być postrzegana jako pomocniczy narzędzie. Natomiast decyzje dotyczące długoterminowych zobowiązań — szczególnie kredytów hipotecznych — budzą głęboką nieufność. Tylko 9,3% respondentów byłoby gotowych pozwolić algorytmowi wybrać kredyt na dom, co jest zrozumiałe biorąc pod uwagę skalę finansową i długoterminowe konsekwencje takiej decyzji.

Jaki model współpracy z AI chcą Polacy?

Najciekawsze odkrycie badania dotyczy preferowanego modelu interakcji z sztuczną inteligencją. Zdecydowana większość respondentów nie chce oddawać kontroli maszynie — chce jej jako asystenta, nie jako decydenta.

Preferowany model to scenariusz, w którym „AI wskazuje, człowiek decyduje” — wybrało go 61,2% osób otwartych na technologię. Dodatkowo 19,8% akceptuje wariant, w którym algorytm analizuje dane i przedstawia kilka wariantów do wyboru. Łącznie 81% chce rozwiązań, w których technologia wspiera proces decyzyjny, ale ostateczny wybór pozostaje w rękach człowieka.

Dla porównania, modele z większą autonomią AI mają znacznie mniejsze poparcie: 11,4% akceptuje wariant, w którym AI decyduje samodzielnie, ale człowiek może zmienić decyzję, a zaledwie 4,6% zgadza się na pełną autonomię algorytmu.

Ta preferencja ma praktyczne znaczenie dla banków i firm fintech. Oznacza, że przyszłość nie leży w całkowitej automatyzacji, lecz w inteligentnych narzędziach wspomagających człowieka — chatbotach, analizatorach wydatków, rekomendatorach produktów, które ułatwiają decyzję, ale nie zastępują ludzkiego osądu.

Czego się boją Polacy? Główne obawy

Aby zrozumieć rezerwę Polaków wobec AI w finansach, warto przyjrzeć się konkretnym obawom, które je napędzają:

Rodzaj obawy	Odsetek respondentów
Ryzyko oszustw i wyłudzeń	38,0%
Bezpieczeństwo danych osobowych	33,1%
Błędne rekomendacje algorytmu	31,3%
Niejasność odpowiedzialności za błąd	22,8%
Brak bezpośredniego kontaktu z człowiekiem	19,9%
Manipulacja decyzjami przez AI	17,7%
Brak obaw	6,7%

Na czele listy lęków stoi obawa przed oszustwami i wyłudzeniami (38%). To nie jest irracjonalny strach — cyberprzestępcy rzeczywiście stanowią zagrożenie dla systemów finansowych, a AI może być zarówno narzędziem ochrony, jak i ataku. Polacy mają prawo obawiać się, że oddanie kontroli nad swoimi pieniędzmi algorytmowi może ułatwić oszustom dostęp do ich środków.

Druga co do wielkości obawa dotyczy bezpieczeństwa danych (33,1%). W erze licznych wycieków informacji i skandali związanych z prywatnością ta obawa jest całkowicie uzasadniona. Aby AI mogło analizować finansowe decyzje użytkownika, musi mieć dostęp do wrażliwych danych — historii transakcji, dochodów, zobowiązań. Polacy słusznie pytają, jak te dane będą chronione.

Trzecią obawę stanowią błędne rekomendacje (31,3%). Algorytmy nie są doskonałe i mogą popełniać błędy, szczególnie gdy napotykają sytuacje, których nie widziały podczas trenowania. Odpowiedzialność za takie błędy pozostaje niejasna dla 22,8% respondentów — jeśli AI da złą radę finansową, kto ponosi konsekwencje?

Co to oznacza dla Ciebie jako konsumenta?

Wyniki badania mają praktyczne implikacje dla każdego, kto kiedykolwiek będzie korzystać z cyfrowych narzędzi finansowych.

Po pierwsze, jeśli jesteś jedną z 45% osób przeciwnych AI w finansach, nie musisz się martwić — tradycyjne metody zarządzania pieniędzmi będą dostępne jeszcze długo. Instytucje finansowe wiedzą, że znaczna część klientów preferuje kontakt z człowiekiem, i będą utrzymywać takie kanały.

Po drugie, jeśli rozważasz korzystanie z nowych narzędzi AI do zarządzania budżetem czy analizy wydatków, pamiętaj o zasadzie potwierdzenia. Nigdy nie akceptuj rekomendacji algorytmu bez własnego przeanalizowania. Użyj AI jako asystenta — narzędzia, które pokazuje Ci trendy i sugestie — ale ostateczną decyzję o swoich pieniądzach podejmij sam.

Po trzecie, zwróć uwagę na bezpieczeństwo danych. Zanim zainstalujesz aplikację czy podłączysz swoje konto bankowe do usługi AI, sprawdź, jakie certyfikaty bezpieczeństwa posiada, jak chroni dane i czy ma ubezpieczenie na wypadek naruszenia.

Po czwarte, unikaj powierzania AI decyzji wysokiego ryzyka — szczególnie dotyczących kredytów hipotecznych czy długoterminowych inwestycji. Te obszary wymagają indywidualnej konsultacji z doradcą finansowym, który rozumie Twoją konkretną sytuację.

Przyszłość: coraz więcej AI, ale z ludzkim nadzorem

Badanie pokazuje, że polska społeczeństwo nie odrzuca sztucznej inteligencji w finansach — odrzuca jej samodzielność. Polacy chcą technologii, która będzie im służyć, nie zastępować ich w podejmowaniu decyzji.

To ma sens zarówno z perspektywy konsumenta, jak i z perspektywy regulacyjnej. Instytucje finansowe będą inwestować w AI, bo zwiększa efektywność i redukuje koszty. Jednocześnie przepisy — zarówno polskie, jak i unijne — będą wymagać, aby człowiek miał ostateczny głos w ważnych decyzjach finansowych.

W praktyce oznacza to, że w kolejnych latach będziemy widzieć rosnącą liczbę aplikacji i usług, które wykorzystują AI do analizy, prognozowania i wskazówek — ale zawsze z możliwością przejęcia kontroli przez użytkownika. To kompromis, który zadowala zarówno technologicznych optymistów, jak i sceptyków.