Kary UOKiK dla czterech banków za zmiany opłat w umowach

Kary nałożone przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) na cztery banki dotyczą klauzul, które umożliwiały jednostronną zmianę opłat i warunków umów. Decyzje te nie są prawomocne, a banki mogą je zaskarżyć do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK). Sprawa dotyczy produktów używanych przez większość klientów, dlatego warto wiedzieć, jak działają takie zapisy i jak ich mechanizm wpływa na domowy budżet.

Jak działały zakwestionowane klauzule?

Klauzule modyfikacyjne to zapisy w regulaminach, które określają, kiedy bank może zmienić warunki umowy bez zgody klienta. W badanych przypadkach progi uruchamiające zmiany były bardzo niskie. Według pb.pl UOKiK uznał, że wskaźniki na poziomie kilku dziesiątych punktu procentowego czy 1 proc. wzrostu wynagrodzeń nie uzasadniają jednostronnej modyfikacji umowy. Ten sam urząd wskazał, że mechanizm mógł prowadzić do podwyżek niemal co miesiąc.

Zapisy obejmowały rachunki, karty płatnicze i kredytowe, pożyczki oraz kredyty hipoteczne. To oznacza, że problem nie dotyczył wyłącznie jednego rodzaju produktu, lecz szerokiego zakresu usług, z których korzysta przeciętne gospodarstwo domowe.

Ile wynoszą kary dla poszczególnych banków?

Poniższe zestawienie opiera się na danych podanych przez pb.pl, a sumę zweryfikowano pod kątem spójności z wartościami cząstkowymi.

Bank	Kara (pb.pl)	Charakter zarzutów
Erste Bank Polska	80,68 mln zł	Opłaty za dotąd bezpłatne usługi, zmiana warunków
ING Bank Śląski	63,25 mln zł	Podwyżki opłat do 200 proc.
Bank Pocztowy	2,71 mln zł	Zmiana regulaminu karty kredytowej
Plus Bank	453 tys. zł	Zmiana opłat przy wzroście kosztów
Razem	147,09 mln zł

Różnica między źródłami w sumie jest niewielka. wGospodarce podaje „około 150 mln zł”, natomiast pb.pl wskazuje dokładniejszą kwotę 147,09 mln zł. Wartość zaokrąglona jest zgodna z dokładną, a różnica wynika najpewniej z zaokrąglenia.

Na jakich progach opierały się podwyżki?

Najbardziej szczegółowe dane dotyczą Erste Banku Polska i ING Banku Śląskiego. Według Do Rzeczy Erste mógł podnieść opłaty za usługi, które wcześniej były bezpłatne, a opłata miała wzrosnąć z 0 zł do 200 zł, a prowizja z 0 do 2 proc. Podstawą miał być wzrost wynagrodzeń o 3 proc. lub poziom inflacji. wGospodarce dodaje, że próg inflacyjny wynosił 0,5 pkt proc., jednak tej wartości nie potwierdza inne źródło.

W przypadku ING Banku Śląskiego wystarczał wzrost inflacji o 0,30 pkt proc. albo wynagrodzeń o 1 proc. Zdaniem wGospodarce klauzula dopuszczała podwyżki opłat nawet do 200 proc., a sformułowania dotyczące przyczyn zmiany warunków pożyczki były ogólne.

Co zrobić, jeśli bank zmienia opłaty?

Jeśli otrzymujesz od banku informację o zmianie regulaminu, zacznij od sprawdzenia, na jakiej podstawie bank ją uzasadnia. Krok po kroku:

1. Porównaj nowe stawki z poprzednimi i zapisz różnicę w zł rocznie.
2. Sprawdź, czy zmiana opiera się na konkretnym wskaźniku i czy jest on opisany w umowie.
3. Zwróć uwagę, czy opłata dotyczy usługi, która wcześniej była bezpłatna.
4. Jeśli zmiana cię nie satysfakcjonuje, zapoznaj się z procedurą odrzucenia zmian.

Warto pamiętać, że odrzucenie zmian oznacza zakończenie umowy i konieczność spłaty zadłużenia od razu. Według pb.pl sam fakt rezygnacji z nowych warunków nie rozwiązuje problemu, jeśli istnieje zadłużenie. Przed decyzją oblicz więc, ile musiałbyś spłacić jednorazowo.

Co to oznacza dla Ciebie?

Decyzja UOKiK pokazuje, że podwyżki opłat nie mogą opierać się wyłącznie na decyzji banku. Dla konsumenta najważniejsze jest to, by w każdej umowie sprawdzić, jakie wskaźniki uruchamiają zmiany i jak często mogą one wystąpić. Kary są nieprawomocne, więc ostateczne rozstrzygnięcia mogą jeszcze się zmienić. Już teraz jednak warto kontrolować wyciągi i komunikaty z banku, zwłaszcza w kontach z opłatami, które kiedyś były darmowe.